Geschiedenis van Drenthe. Een archeologisch perspectief.

Auteur: Wijnand van der Sanden

Drenthe kent een lange bewoningsgeschiedenis. De oudste sporen van menselijke aanwezigheid gaan zeker 50.000 jaar terug, misschien wel meer dan 100.000 jaar. In die lange periode voltrekken zich grote veranderingen. Gedurende het grootste deel van die eindeloze tijd leven de bewoners als jager-verzamelaars. Vanaf 5000 v.C. nemen ze zeer geleidelijk agrarische praktijken uit zuidelijker streken over. De invloed op het landschap wordt steeds groter. Er worden akkers aangelegd en opvallende grafmonumenten opgericht: eerst hunebedden, later grafheuvels en uitgestrekte urnenvelden. Lange tijd kan de bevolking, die in kleine gehuchten woonde, haar zelfstandigheid behouden. Ze blijft buiten het Romeinse Rijk, maar rond 800 na C. volgt dan de hardhandige inlijving bij het Frankische Rijk van Karel de Grote.
De veranderingen die dat met zich meebrengt, zijn diepgaand. De oude religie wordt langzaam verdrongen door het Christendom, er worden kerken gebouwd en de dorpen komen op hun huidige plaats terecht. Drenthe blijft ook in de eeuwen daarna een agrarische regio, met slechts enkele kleine stedelijke kernen. Adel speelt er nauwelijks een rol. De grootschalige veenafgravingen, die kort na 1600 beginnen, zullen het aanzien van het ooit door moerassen omgeven ‘oude landschap’ dramatisch veranderen.

Geschiedenis van Drenthe – Een archeologisch perspectief geeft een overzicht van wat de archeologie heeft bijgedragen aan de kennis over Drenthe vanaf de vroegste tijden tot aan de Tweede Wereldoorlog. Vanaf de 9e eeuw zijn er weliswaar historische bronnen, maar die vertellen maar een deel van het verhaal. Archeologen kunnen met hun specifieke onderzoeksmethoden kennis over de Middeleeuwen en de Nieuw(st)e Tijd genereren die niet uit geschreven bronnen te halen is. We maken kennis met jachtkampementen, monumentale en bescheiden grafmonumenten, opgegraven gehuchten en sporen van rituelen in nederzettingen en daarbuiten. En natuurlijk ontmoeten we (anonieme) mensen, waaronder machtige hoofdmannen en een onfortuinlijk ‘lelijk eendje’.
Dr. Wijnand van der Sanden (1953) studeerde West-Europese Prehistorie aan de Rijksuniversiteit Groningen en was 30 jaar provinciaal archeoloog van Drenthe, de eerste tien jaar in combinatie met het conservatorschap bij het Drents Museum. Sinds 2017 is hij conservator archeologie bij het Drents Museum. Hij schreef diverse boeken over veenlijken in en buiten Nederland, houten ‘godenbeelden’ uit Noordwest-Europa en galgenbergen en hunebedden in Drenthe.

Uitgever: Gorcum B.V., Koninklijke van

Jaar van uitgifte: 2018

lees meer

Hunebedden inspireren

Tekenaar Arie Goedhart ziet in de wereld om hem heen voortdurend onderwerpen voor zijn tekeningen. Op zijn tochten door de Drentsenatuur kwam...

Mythische stenen – deel 1. Nederland.

Verspreid over heel Europa liggen grote stenen gerangschikt tot geordende monumenten. Vaak verborgen voor de onwetende reiziger, nog vaker verminkt door vandalen...

Pentekeningen van Arie Goedhart toegevoegd aan website

Arie Goedhart is een kunstenaar uit Hoogeveen met een grote passie voor het Drentse landschap en hunebedden. Twee jaar is hij bezig...

Oudste hunebedfoto’s ontdekt

Onlangs kwamen er twee foto’s van de hunebedden van Rolde (D17 en D18) aan het licht die we mogen beschouwen als de...

De oriëntatie van hunebedden

In het tijdschrift Waardeel 2013 (3) wijdt dr. Roel Sanders aandacht aan de relatie tussen de Noord-Nederlandse hunebedden en de verschillende hemellichamen....