Geschiedenis van Drenthe. Een archeologisch perspectief.

Auteur: Wijnand van der Sanden

Drenthe kent een lange bewoningsgeschiedenis. De oudste sporen van menselijke aanwezigheid gaan zeker 50.000 jaar terug, misschien wel meer dan 100.000 jaar. In die lange periode voltrekken zich grote veranderingen. Gedurende het grootste deel van die eindeloze tijd leven de bewoners als jager-verzamelaars. Vanaf 5000 v.C. nemen ze zeer geleidelijk agrarische praktijken uit zuidelijker streken over. De invloed op het landschap wordt steeds groter. Er worden akkers aangelegd en opvallende grafmonumenten opgericht: eerst hunebedden, later grafheuvels en uitgestrekte urnenvelden. Lange tijd kan de bevolking, die in kleine gehuchten woonde, haar zelfstandigheid behouden. Ze blijft buiten het Romeinse Rijk, maar rond 800 na C. volgt dan de hardhandige inlijving bij het Frankische Rijk van Karel de Grote.
De veranderingen die dat met zich meebrengt, zijn diepgaand. De oude religie wordt langzaam verdrongen door het Christendom, er worden kerken gebouwd en de dorpen komen op hun huidige plaats terecht. Drenthe blijft ook in de eeuwen daarna een agrarische regio, met slechts enkele kleine stedelijke kernen. Adel speelt er nauwelijks een rol. De grootschalige veenafgravingen, die kort na 1600 beginnen, zullen het aanzien van het ooit door moerassen omgeven ‘oude landschap’ dramatisch veranderen.

Geschiedenis van Drenthe – Een archeologisch perspectief geeft een overzicht van wat de archeologie heeft bijgedragen aan de kennis over Drenthe vanaf de vroegste tijden tot aan de Tweede Wereldoorlog. Vanaf de 9e eeuw zijn er weliswaar historische bronnen, maar die vertellen maar een deel van het verhaal. Archeologen kunnen met hun specifieke onderzoeksmethoden kennis over de Middeleeuwen en de Nieuw(st)e Tijd genereren die niet uit geschreven bronnen te halen is. We maken kennis met jachtkampementen, monumentale en bescheiden grafmonumenten, opgegraven gehuchten en sporen van rituelen in nederzettingen en daarbuiten. En natuurlijk ontmoeten we (anonieme) mensen, waaronder machtige hoofdmannen en een onfortuinlijk ‘lelijk eendje’.
Dr. Wijnand van der Sanden (1953) studeerde West-Europese Prehistorie aan de Rijksuniversiteit Groningen en was 30 jaar provinciaal archeoloog van Drenthe, de eerste tien jaar in combinatie met het conservatorschap bij het Drents Museum. Sinds 2017 is hij conservator archeologie bij het Drents Museum. Hij schreef diverse boeken over veenlijken in en buiten Nederland, houten ‘godenbeelden’ uit Noordwest-Europa en galgenbergen en hunebedden in Drenthe.

Uitgever: Gorcum B.V., Koninklijke van

Jaar van uitgifte: 2018

lees meer

Een papieren opgraving van hunebed D12 Eexteres. Van ganggraf naar dolmen

Auteurs: Daan Raemaekers en Sander Jansen In de beeldvorming van Drenthe spelen de hunebedden een belangrijke rol. Zij stofferen...

Mythische stenen – deel 1. Nederland.

Verspreid over heel Europa liggen grote stenen gerangschikt tot geordende monumenten. Vaak verborgen voor de onwetende reiziger, nog vaker verminkt door vandalen...

Hunebedden, Monumenten van een Steentijdcultuur

Hunebedden, Monumenten van een Steentijdcultuur is de titel van een in 1999 verschenen boek over hunebedden. Het boek was al snel uitverkocht, maar...

Van offer tot opgraving: meer informatie over hunebed D42-Westenesch-Noord (gemeente Emmen)

Auteur: Nynke Delsman Veel was er tot voor kort niet te vertellen over hunebed D42-Westenesch-Noord. Een bron-zen mes op...

De Nieuwe Drentse Volksalmanak 2012 en de hunebedden

De onlangs verschenen 129ste jaargang van de Nieuwe Drentse Volksalmanak besteedt dit keer ruimschoots aandacht aan het onderwerp hunebedden. Zo schrijft...